Teknoloji

Blockchain(Blok Zinciri) Teknolojisi Nedir?

Blok Zinciri Teknolojisi Hakkında Her Şey

1. Giriş:

Merhaba Geliştiren Türkiye Gençleri! Bugün sizlere son yıllarda gündemimizi oldukça meşgul eden bir teknolojiden bahsedeceğim: Blockchain(Blok Zinciri) Teknolojisi. Bu yazımda Blockhain teknolojisinin kim ya da kimler tarafından hangi tarihte ve hangi amaçlarla ortaya çıkarıldığı, nasıl çalıştığı, kullanım alanları ve geleceği gibi konulara değineceğim.

2. Tarihi:

1970’li yıllarda Ralph Merkle tarafından patentlenen ve “hash ağacı” adı verilen bir konseptten etkilenen iki kriptografi uzmanı W. Scott Stornetta ve Stuart Haber, 1991 yılında Blockchain teknolojisi kavramını ortaya atmışlar ancak ilgi çekememişlerdir. İlerleyen yıllarda ise ilk olarak Satoshi Nakamoto adıyla bir kişi ya da grup tarafından Aralık 2010 tarihine kadar geliştirilen Bitcoin’in de kullandığı bu teknoloji, dünyanın ilgisini çekmeyi başarmıştır. Dolayısıyla Blockchain teknolojisinin temeli, Bitcoin’in yaratılışına dayanmaktadır.

3. Nedir, amaçları ve avantajları nelerdir?

Blockchain teknolojisini verilerin kriptografi kullanımıyla kaydedildiği dijital bir kayıt defteri olarak düşünebiliriz. Bu teknoloji ile kayıt altında tutulan veriler; günümüz bankaları, noterleri, nüfus müdürlükleri gibi kurumların merkeziyetçi tutumla verileri saklama politikalarından farklı olarak dağınık cihazlarda ve adından da anlaşılacağı gibi birbirine kenetlenmiş zincirler halinde tamamen şeffaf bir şekilde tutulmaktadır.

Bu teknolojinin asıl amacı, verilerin merkezi olmayan(dağıtık) sistemini kullanarak verileri daha güvenli ve şeffaf bir şekilde kayıt altına almak; ucuz maliyeti ve yüksek veri transferi hızı sayesinde veri akışını yönlendirmektir.

Worldspectrum adlı kişinin Pexels'daki fotoğrafı
Popüler Kripto Paralar

Blockchain teknolojisi, son yıllarda genellikle kripto para birimlerinin popülerliğini artırmasıyla gündemimize girse de aslında sağladığı güven, şeffaflık, ucuz maliyet, hız ve verimlilik gibi avantajları sayesinde birçok kurum ve kuruluş tarafından kullanılabilmektedir.

4. Nasıl çalışır?

Hepimizin bir noter, banka, tapu kadastro, nüfus işleri, evlilik daireleri gibi kurumlara işimiz düşmüştür. Bu kurumların temel amacı; karşılıklı olarak gerçekleştirdiğimiz ev ya da araç alım satımı, para transferi, evlilik, nüfus kayıt gibi hizmetleri güvenli, şeffaf ve doğrulanmış bir şekilde bizlere sunmaktır. Örneğin, bir araç alım satımı işleminde ilgili kurum; alınan aracın yeni ve eski sahibinin kimlik bilgileri, aracın ne kadar maliyetle alındığı, aracın kimlik bilgileri gibi birçok veriyi depolamak, onaylamak ve yeniden düzenlemekle görevlidir.

İlgili kurum aynı zamanda yaptığı bu işlemler için bizlerden hizmet bedeli de almaktadır. Ancak tüm bu işlemler biz insanlar tarafından yönetildiği için ortaya zaman zaman hatalar, dolandırıcılıklar ya da yolsuzluklar gibi sorunlar çıkabilmektedir. Ayrıca verilerin merkezi şekilde depolanması ve yönetilmesi, bu verilerin tamamının ya da bir kısmının çalınabilmesi veya kaybolabilmesi gibi sorunlara da neden olabilmektedir.

Blockchain Teknolojisi ve kriptografi
Blockchain Teknolojisi ve Kriptografi

Peki, bu veriler merkezi olarak depolanmak yerine dağıtık bir biçimde milyonlarca cihazda aynı anda depolansaydı; üstelik verilerin depolanması, transferi, değiştirilmesi gibi işlemlerimiz yukarıda bahsettiğimiz bu kurumlardan çok daha hızlı, daha az maliyetli, daha şeffaf ve güvenilir yapılsaydı ne olurdu? İşte Blockchain teknolojisi de bu verileri her bloğunda gerçekleştirdiği “hash” işlemi sayesinde şifreleyerek depolar. Bu işlem sayesinde veriler, hileyle değiştirilemez ya da çalınamaz. Aynı zamanda her blok, blok zincirinde yer alan kendinden önceki bloğun kriptografik hash fonksiyonunu içerir ve bu işlemle blokları birbirine zincirlemiş ve kendinden önceki doğrulanmış olur.

Tüm bu işlemler yukarıda bahsettiğimiz kurumların görevlerini yüksek hız, güvenilirlik ve şeffaflık gibi avantajlarla milyonlarca cihaz tarafından çok düşük hizmet bedelleri alarak gerçekleştirir. Bu cihazlar, günümüz kurumlarının aksine merkezi olmayarak dağıtılmış şekilde çalışırlar; ve böylece kayıt altına alınan bu verilerin çalınması, değiştirilmesi ya da silinmesi gibi sorunlar neredeyse imkânsız hale gelir.

5. Kullanım alanları nelerdir?

Blockchain teknolojisinin kripto paraların oluşturulması, transferi gibi işlemlerin yürütülmesini sağladığını biliyoruz. Dolayısıyla günümüzde ya da gelecekte kripto paralar ile gerçekleştirilen ya da gerçekleştirilecek her işlem, Blockchain teknolojisinin ürünüdür.

Tabii ki Blockchain teknolojisinin kullanım alanları, kripto paralarla sınırlı değildir. Bu teknoloji sayesinde son zamanlarda gündemimizi meşgul eden dijital sanat eserlerinin NFT(nonfungible token) yani değiştirilemez, benzersiz jetonlar haline getirerek alınıp satılması işlemleri gerçekleştirilebilir. NFT ile ilgili detaylı bilgi içeren yazımıza buradan ulaşabilirsiniz. Bu teknoloji aynı zamanda bazı günümüz ülkelerinde oy verme ve seçim işlemlerinde şeffaflık ve güvenilirlik gibi özellikleri ile yardım kuruluşlarının gerçekleştirdiği her türlü işlemlerde ve çalınamaması ya da hacklenememesi gibi özellikleri sayesinde sağlık sektöründe yer alan kurumların tuttukları değerli verilerin saklanması gibi hayatımızın birçok alanında kullanılabilmektedir.

6. Geleceği ve sonuç:

Her geçen gün bir markanın kripto paralar ile ödeme almaya başladığını, bir ülkenin oy verme ve seçim işlerini bu teknolojiyi kullanarak gerçekleştireceğini, bir sanatçının dijital sanat eserini ya da koleksiyonunu bu teknoloji aracılığıyla satacağını ve açıklamasıyla gündemimizden hiç düşmeyen bu teknolojinin daha uzun yıllar gündemimizde kalacağını görebiliyoruz.

İnsanlık için aslında çok da eski sayılmayan bu teknolojinin geleceği ne olur bilinmez; ancak sağladığı avantajlar göz önüne alındığında bu teknolojinin daha çok yayılması ve kullanım alanlarının genişletilmesi, dünyamız için bir devrim niteliğinde olabilir.

Bu yazımızda belki de gelecekte hayatımızın her alanında yer edinecek bir teknoloji olan Blockchain teknolojisini beraber tanımaya çalıştık. Konu hakkındaki yorumlarınızı ve bu teknolojinin geleceği hakkındaki görüşlerinizi bizlerle aşağıda yorumlar bölümünde paylaşabilirsiniz. Görüşmek üzere!

7. Kaynakça:

Blockchain teknolojisi ile ilgili bu yazımızda yararlandığımız ve göz atmak isteyebileceğiniz kaynaklar şunlardır:

DAHA FAZLA İÇERİK

“Blockchain(Blok Zinciri) Teknolojisi Nedir?” tarzında

Daha fazla “TEKNOLOJİ” içeriğine bu bağlantıya tıklayarak ulaşabilirsin!

GETURGEN Dünyasını YouTube’da keşfetmek ister misin? O halde bu bağlantıya tıkla!


Metin Editörü: Hatice KIRAÇ

Hasan SALDIRAN

Uludağ Üniversitesi Bilgisayar Programcılığı bölümü mezunuyum. Şu anda Atatürk Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği bölümünde eğitim hayatıma devam etmekteyim.

İlgili Makaleler

Bir Yorum

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu