Psikoloji

Zihnimizdeki 3 Katman Kümesi

Zihnimizdeki 3 Katman Kümesi

Zihnimizdeki 3 katman olarak tanımladığımız bu durum, psikolojide oldukça popüler bir konudur. Zihnimizdeki işleyişi algılayabilmek için Freud, zihni bilinç ve bilinç dışı olarak iki gruba bölmüştür; ancak bu gruplandırma yetersiz kalmıştır. Bunun üzerine Freud, yapısal kişilik kuramını ortaya atmıştır; ve zihnimizdeki 3 katman kuramına bağlı olarak id(alt benlik), ego(benlik), süper ego(üst benlik) kavramlarını geliştirmiştir. Bu kavramların zihnimizde nasıl işlediği önemli bir ayrıntıdır.

Freud’un zihnimizdeki 3 katman şeklinde yaptığı gruplandırmaya göre ego, bilinçli olarak yaptığımız eylemlerde; id ve süper ego ise bilinç dışı yaptığımız eylemlerde ortaya çıkmaktadır. Önemli olan bir diğer nokta, bu kavramların beynimizin herhangi bir bölgesine ait olmaması ve bu üçlünün soyut kavramlar olmasıdır.

Zihnimizdeki 3 Katman

İd(Haz İlkesi) Kavramı Nedir?

İd, ruhsal olarak en ilkel parçamız olarak kabul edilmektedir. Doğuştan gelen ve içgüdülerimizi içeren id, işleme açısından gerçeklik ve mantıkla zıt bir kavramdır. Bilinç dışı kurallarla yani kuralsızlıkla işlemleri gerçekleştirmemize sebep olur.

İd kavramında zaman, yer, dış dünya, uyum gibi kavramlar yel almaz; ve id, haz ilkesiyle hareket eder, dürtülerin tatmin edilmesi için egoyu baskılar. Açıklamanın başında ‘’doğuştan gelen’’ tabirini kulandık; yani vücudun temel ihtiyaçları (acıkma, susama, nefes alma), cinsellik, saldırganlık gibi eylemler id içerisinde yer almaktadır. İd, bu tip ihtiyaçların ertelenmeden bir an önce giderilmesini ister. İçimizde soyut olarak akıl ve ahlak dışı bir bölgede yer almaktadır.

Ego(Gerçeklik İlkesi) Kavramı Nedir?

Haz ilkesiyle hareket eden idin doğuştan gelen ihtiyaçlarını karşılayabilmek ve ona çözüm üretebilmek için ego oluşmaya başlamıştır. İd küçük bir çocuksa ego ebeveyndir, idinin ihtiyaçlarını gidermeye çalışır; id acıkırsa fiziksel koşulları ve ortamı değerlendirerek ona yemek bulmaya çalışır. Bu değerlendirmeye ‘’gerçeklik ilkesi’’ denir.

Ego, dış dünya ve iç dünya arasındaki dengeyi sağlamakla görevlidir; ve bu dengeyi sağlamak amacıyla bazı yetki haklarına sahiptir.

Süper Ego(Üst Benlik, Kusursuzluk) Kavramı Nedir?

Süper ego, zamanla toplumsallaşma ve değerlerle beraber egodan evrimleşmiştir. Ayıp, günah, saygısızlık, ahlak gibi kavramlar süper egoya dâhil değildir. İd gibi haz ilkesiyle bütünleşmiştir.

Süper egonun artmasıyla birey, toplumda uyumsuz olarak algılanmaya başlar; ve bazen bu durum için cezalandırılır. Cezalandırılan birey, tekrar ceza almaktan çekinerek eylemi tekrarlamaz. Bir süre sonra birey, cezalandıran kişi yakınında olmasa bile bu eylemi yapmaktan vazgeçer; çünkü cezalandıran birey artık onun dışında biri değil, içinde biridir. Yani birey, cezalandıran bireyi içselleştirir; ve zihninin bir parçası hâline getirir.

Aynı zamanda yargılayıcı dizge olarak adlandırılan süper ego, insan yaşantısında suçluluk duygusu olarak ortaya çıkmaktadır. Özellikle çocukluğumuzda öğrendiğimiz utanç ve korku duyguları süper egoyu besler. Süper ego, bilinç dışı ve bilinci birlikte barındırır; ve vicdan, bilinçli kısımda yer alır. Süper egonun üstten, idin alttan baskısı arasında kalan ego bu baskıları dengelemek için daima çözüm arar.

DAHA FAZLA İÇERİK

“Zihnimizdeki 3 Katman Kümesi” tarzında

Daha fazla “PSİKOLOJİ” içeriğine bu bağlantıya tıklayarak ulaşabilirsin!

GETURGEN Dünyasını YouTube’da keşfetmek ister misin? O hâlde bu bağlantıya tıkla!


Metin Editörü: Hatice KIRAÇ

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu