Müzik

İnsan Sesleri

Konuştuğumuzda kulağımıza gelen ve her insanda kendine has farklı nitelikte bulunan sesten bahsedeceğim. Hatta sadece nasıl oluştuğuyla ilgili bilgi değil; hangi niteliklere sahip olduğu, cinsiyete göre kaça ayrıldığına da değinmeye çalışacağım. Öyleyse hadi yazımızı okumaya başlayalım.

İnsanlar ve bütün omurgalılar ağız, akciğer ve ses tellerini kullanarak konuşmaya veya ses çıkarmaya çalışırlar. İnsanlar sesleri sayesinde iletişim kurabilir, şarkı söyleyebilir, mırıldanabilir hatta bağırabilirler. Peki hayatımızda bu kadar öneme sahip olan bu özellik kendini nasıl belli eder? Hadi onun cevabını vermeye çalışalım.

İnsan Sesinin Oluşumu

İnsan sesinin oluşması için önce akciğerlerden gelen hava soluk borusuna dolar ve buradan dışarı çıkar. Soluk borusunun üst bölümünde gırtlak yer alır. Gırtlakta ses telleri bulunur. Sert lifleri andıran bu teller tıpkı kemanın telleri gibi iş görür. Akciğerlerden gelen havayla titreşir ve sesin çıkmasını sağlarlar. İnsanlar gırtlak kasları, ağız, dudak ve düşüncelerinin yardımıyla bu sesleri sözcüklere dönüştürür. Peki sesin kendi özellikleri nelerdir? Onları insanlarda farklı kılan unsurlarını inceleyelim.

Sesin Özellikleri

Sesin Yüksekliği (Pes ve tiz sesler)

Sesin tiz veya pes oluşunu belirlemek için sesin frekansları kullanılır. Bunun hesaplanması için sesin saniyedeki frekansı bulunur. Frekanslar yükseldikçe ses incelir, alçaldıkça ses kalınlaşır. Kadın seslerinin frekansı erkek seslerine göre daha yüksektir. Bu durumda kadın sesinin daha ince olduğu ortaya çıkmaktadır. Duyabildiğimiz ses aralığı ise 20 ile 20000 frekans aralığındaki seslerdir. Müzik için kullandığımız ses aralığı ise 27.5 ile 4186 frekans aralığıdır.

Sesin Gürlüğü (Desibel oranı)

Sesin gürlüğü titreşim genişliğine bağlıdır. Titreşim genişliğine göre suya düşen bir damla nasıl dar bir desibel yaratıyorsa aralıksız çalışan bir makine sesi o oranda geniş bir desibel yaratır. Ses dalgalarının genliği arttıkça sesin yüksekliği artar. Ses şiddeti desibel cinsinden ölçülür. Örnek olarak, kulakta bir rahatsızlık yapan sesin şiddeti 120 desibeldir. Hemen hemen duyulamayacak bir sesin şiddeti ise 0 desibeldir. Frekansı 30 Hz’den az ve 15000 Hz’den fazla olan seslerin duyulması sesin şiddeti ve yüksekliğine bağlıdır.

Sesin Niteliği (Sesin rengi)

Bir ortamda arkadaşlarınızla ya da aile bireylerinizle sohbet ettiğinizi hayal ediniz. Birbirinizi görmeden bu iletişimi sağladığınızda kimin konuştuğunu ayırt edebiliyorsanız bu o kişinin sesinin niteliği sayesindedir.

Sesin özelliklerini incelediğimize göre insanda sesin cinsiyetlerine bakarak kaç çeşit olduğuna bir göz atalım.

İnsan Sesinin Çeşitleri

İnsan sesinin çeşitleri; soprano, mezzo-soprano, kontralto(alto), tenor, bariton, bas-bariton gibi türlerdir. Bunlardan soprano, mezzo-soprano ve kontralto kadın sesleridir. Soprano en ince, mezzo-soprano orta incelikte ve alto kalındır.
Erkek sesleri ise tenor, bariton, bas ve bunlara ek bas-baritondur. Tenor ince, bariton kalın, bas en kalın ve bas-bariton ise bu ikilinin arasındadır.

İnsan Sesleri

Daha detaylı bilgi sahibi olabilmek için biraz daha derinlere inelim ve buna erkek sesleri ile başlayalım.

Bas, bariton ve tenor kendi aralarında da gruplara ayrılırlar. Bas en kalın erkek sesidir. Kendi içinde bas profond, bas buffo ve yüksek bas olarak üçe ayrılır.

1. Bas profond: Sesin rengi çok koyu, volümlü, pesleri kuvvetlidir. Çoğunlukla sahnede ciddi dramatik roller söylerler.

2. Bas buffo: Renk bakımından daha az zenginlerdir. Bas profond kadar kuvvetli değilse de ondan daha hareketlidir. Oyun operalarının parlondoloranı, koleratuarlarını kolayca söyleyebilirler. Hemen her zaman komik rollerde kullanılırlar.

3. Yüksek bas: Pesleri diğer baslardan daha zayıftır. Buna karşı tizleri parlak ve rahattır. Baritona yaklaşan sınır partilerinde, bol tizleri olan bas partilerinde başarı gösterirler.

Bariton: Orta kalınlıktaki erkek sesidir. Dramatik bariton, lyrik bariton ve legger bariton olmak üzere üçe ayrılırlar.

1. Dramatik bariton: Renk bakımından yüksek bası andırır. Kuvvetli ve dramatik gücü olan bir sestir. Karakter rollerinde, kahramanlık operalarında çok kabul gören bir sestir.

2. Lyrik bariton: Renk bakımından dramatik tenora yaklaşır, yumuşak tizleri parlar, dramatik baritondan daha hareketli bir sestir.

3. Legger bariton: Lyrik baritondan daha hareketli, daha hafif daha çok tenora benzeyen bir baritondur. Fazla agilite isteyen İtalyan operalarında (Rossini, Donizetti) sık sık kullanılır.

Tenor: Erkeklerde az rastlandığı için çok makbul bir ses cinsidir. Eğitimi çok dikkat ve sabır isteyen bir sestir. Özelliklerine göre çeşitli sınıflara ayrılır.

1. Dramatik tenor: Kahramanlık tenoru da denilen bu sesin genişliği ve rengi hemen hemen lirik baritona benzer. Dayanıklılık ve kuvvet isteyen Wagner operalarının hemen bütün önemli tenor partileri bu sesler için yazılmıştır. En iyi dramatik tenorlara İsveç ve Norveçliler arasında rastlanır.

2. Lyrik tenor: Rengi daha aydınlık ve daha yumuşak olan (lirik tenor hemen bütün İtalyan operalarının baş erkek rollerini elinde tutar ve tizlerinin parlaklığı ile belirir.)

3. Legger tenor: Üçlü do’nun üzerindeki re’ye kadar çıkan bu hafif tenorlar kuvvetli olmaktan çok hareketlidirler. Oratoryolarda eski oyun operalarında (Rossini, Donizetti) sık sık görülürler.

4.Buffo tenor: Legger tenor karakterinde komik rollere uyan bir ses cinsidir.

Erkek seslerini inceledikten sonra şimdi de kadın sesine bakalım. Kadın sesleri de üç ana gruba ayrılır. Bunlar; kontralto, mezzo-soprano, soprano olmaktadır.

Kontralto: En kalın kadın sesidir ve çok az bulunur. Peslerde erkek sesine benzer. Rengi koyu ve sıcaktır. Oratoryo ve sahne kontraltosu diye ikiye ayrılır. Eğitimi en zor kadın sesidir.

1. Oratoryo kontraltosu: Özel olarak eski eserlerin icrasında kullanılan çok renkli, çok zengin kuvvetli ve ağır bir sestir.

2. Sahne kontraltosu: Renkli kuvvetli, dramatik etkiye sahip bir sestir. Karakter rollerinde görülür.

Soprano: En ince kadın sesidir. Kendi içinde üçe ayrılır.

1. Genç dramatik soprano: Yüksek dramatik sopranodan daha yumuşak bir karaktere ve daha aydınlık bir renge sahiptir. Daha hareketlidir. Hemen bütün İtalyan operalarındaki kahraman kadın tipleri bu seslere verilmiştir.

2. Lyrik soprano: En çok rastlanan soprano cinsidir. Yumuşaklığı ve tizlerinin berraklığı başlıca özellikleridir.

3. Koleratür soprano: En ince sopranodur. Gırtlaklarının olağanüstü hareketliliğiyle birer ses cambazı gibidirler. Dramatik veya liyrik olurlar. Dramatik koleratuarların yanı sıra zengin bir renk ve ses kuvvetine sahiptirler. Az rastlanan makbul bir ses cinsidir. Küçük koleratur seslerine de ” koleratur subret” denir. Oyun operalarında, operetlerde önemli roller alırlar.

Mezzo-soprano: Kontralto ve soprana arasındaki orta incelikteki ses türüdür.

Okuduğunuz için teşekkürler. 🙂

DAHA FAZLA İÇERİK

“İnsan Sesleri” tarzında    

Daha fazla “MÜZİK” içeriğine bu bağlantıya tıklayarak ulaşabilirsin!

GETURGEN Dünyasını YouTube’da keşfetmek ister misin? O hâlde bu bağlantıya tıkla!


Metin Editörü: Ece ÖNEL

Şefaat ÇATANAK

Atatürk Üniversitesi-Bilgisayar Mühendisliği Öğrencisi

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu