Felsefe

İnanç Şekilleri ve Din Felsefesi Tutumları

Önsöz

Dünya’da akli sağlığı yerinde olan, iradeye sahip olan insanlar, insanlık geçmişinde her zaman evrenden ötesini, insanlıktan öncesini, ezelden berisinde ve mutlak sonsuzlukta zamanın ötesindeki gerçeğin ne olduğunu düşünmüşlerdir, araştırmışlardır. Bunun sonucunda dinler, inanç şekilleri ve bunlarla ilgili çeşitli kavramlar ortaya çıkmıştır. Kimimiz aklına ve mantığına uyanı adlandıramamış, kimimiz kendini ifade edememiş, kimimiz daha önce bu kavramları hiç görmemiş veya duymamış olabilir. Bu yazı, popülasyonumuzda sık görülen “inançlı” ya da “inançsız” tarzındaki “acı-tatlı” yaklaşımını ortadan kaldırmaya yardımcı bir yazı olarak görülebilir.

Yazıda okuyacaklarınız, temel din felsefesi tutumlarının kaba bir iskeletidir. Anlatım, teistlik olasılık skalası (Dawkins Skalası) ile güçlendirilmiştir. Alt başlıklar ve ara basamaklar olarak çok daha fazla içerik ve tutum eklenebilir. Liste, geniş bir özet niteliğindedir. Kavramların görüşlerine ve inançlarına sığmayacağı, düşüncelerinin tam olarak karşılanamayacağı kişiler olabilir.

Teizm

Teizm diğer bir kavramla Tanrıcılık, genişçe tanımlamak gerekirse kainattaki bütün olayların ve varlıkların başlangıcını tanrıya ve tanrının çeşitli yollarla gönderdiği yaşam tarzlarına, kurallara (dinlere) bağlar. Bu inanç şeklinde insanlar, tanrının insanlar ile iletişime geçtiğine ve kesin kurallar koyduğuna inanırlar. Tanrının her zaman aktif olarak insanlarla iletişimde olması da teizmin özelliklerinden birisidir. Tanrı daima üstün, ulu, kusursuz ve mutlak iyidir. Tanrı, evrendeki  boyutların üstündedir.

Mutlak Teistler, tanrının kayıtsız şartsız var olduğunu, ona %100 inandıklarını ve bununla yetinmeyip var olduğunu ‘bildiklerini’ iddia ederler.

DeFacto Teistler ise tanrının olduğundan tam emin olamadıklarını söyler fakat tanrı varmış gibi yaşamayı tercih ederler.

Tezim’e örnek olarak semavi dinler ( İslam, Hristiyanlık, Yahudilik) gösterilebilir.

Deizm

Deizm, diğer adı ile Yaradancılık, en basit şekli ile evrenin ve varlıkların bir yaratıcı tarafından yaratıldığına inanırken herhangi bir din kavramını kesin olarak reddeder. Temelde akıl ile kavranabilecek sade bir tanrı inancını düşünür. Tanrının hiçbir şekilde insanlarla iletişim kurmadığını, onlara kurallar koymadığını söyler. Dinsel bilgilere bütün bilgilerle akıl yürüterek ve bilimsel veriler ile doğrudan ulaşılacağını savunur. Deizmde de tanrı, evrenden daha üst boyuttadır.

Panteizm

Panteizm ya da tüm tanrıcılık, her şeyi içine alan bir tanrıyı düşünür. Panteizm, evren ile tanrının iç içe, başka bir deyişle evrenin tanrı olduğunu iddia eder. Her düşünce, her enerji, her nesne, doğa ve her varlık tanrının bir parçasıdır. Tanrı kurumsaldır, bir odağa veya şahsa ilişkin değildir. Tüm varlıklar, evrenin özünden yaratılmıştır. Tanrı, evrenin boyutlarının kendisidir.

Agnostisizm/Kararsızlık

Agnostisizm, kısaca tanrının var olup olmayacağının bilinemeyeceğini savunur. Genel olarak ihtimal %50 olarak düşünülse de Agnostik Teistler, bu düşüncede olmalarına rağmen tanrının var olduğu düşüncesinde iken zayıf agnostikler, tanrının bulunma ihtimalinin oldukça düşük olduğunu düşünürler.

Apateizm

Tanrının var olup olmadığı önemsizdir. Apateistlere bu fark etmez. Dini bilgilerin insana herhangi bir konuda veya alanda herhangi bir faydasının ya da zararının olmadığını iddia eder. Bu yüzden tanrı yokmuş gibi davranır, yaşar.

Ignostizm

Apateizimle benzer bir felsefedir. Tanrı ve dinler ile ilgili yöneltilen soruları ve bu konu hakkında düşünmeyi anlamsız bulur. Tanrının tam manasıyla, doğru düzgün, inkar edilemeyecek ve varsayımlara kapalı bir şekilde tanımlanamadığını, tanımlanana kadar da öne sürülen argümanları kabul etmeyeceğini söyler.

Ateizm

Tüm tanrıları, mitolojileri, kutsal veya metafizik inançları ve dinleri kesinlikle kabul etmez. Evrende olmayan tüm ruhsal ve inançsal varlıkları da reddeder. İnanılanları ve bu inançsal gerçeklikleri inançsal boyutta anlatmayı kabul etmez.

Agnostik ateistler, tanrının var olmadığını fakat bunun kanıtlanamayacağını düşünür.

De Facto ateistler, tanrının var olmadığından tam emin değildir fakat yokmuş gibi yaşamayı ve düşünmeyi yeğler.

Mutlak ateistler ise tanrının ve dinlerin kesinlikle var olmadığına inanır ve sadece bununla yetinmez, var olmadıklarını ‘bildiklerini’ iddia eder.

gg-inanç_resim1

DAHA FAZLA İÇERİK

“İnanç Şekilleri ve Din Felsefesi Tutumları” tarzında

Daha fazla “FELSEFE” içeriğine bu bağlantıya tıklayarak ulaşabilirsin!

GETURGEN Dünyasını YouTube’da keşfetmek ister misin? O halde bu bağlantıya tıkla!


Metin Editörü: Hatice KIRAÇ

Berke ERÇETİN

İzmir'de yaşıyorum. Atatürk Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliğinde okuyorum. Respect Theater !

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu