Dil

Türkçeye Giriş 101: Türk Dili Tarihi

Dünyada 130 milyonun üzerinde konuşuru bulunan bir dil Türkçe; aynı zamanda dünya üzerinde resmî dil statüsünde en çok konuşulan 20. dil.

Türkçe

Peki, Türkçenin bu kadar geniş bir coğrafyada milyonlarca konuşura sahip olmasının altında yatan neden ne?

Sizin için bu yazımda Türk dillerinin tarihine değinmek istedim.

Her Dil Bir Konuşur ile Başlar

Bir milletin kimliğini devam ettirmesi için dilini koruması oldukça önemlidir. Konuşulan sözcüklerin bir dil hâlini alması için de konuşurları olması gereklidir. Yani her dil, bir konuşur ile başlar; ve bu konuşurlar, bu dili kullanarak kimliklerini sürdürmeye devam eder. Dillerin çeşitlenmesi de dünyadaki millet sayısı kadardır diyebiliriz; çünkü her milletin kendi konuştuğu dil vardır.

Bu anlamda ciddi bir konuşur kitlesi olan Türkçe, tarihsel süreçte de oldukça ön plana çıkmış ve pek çok devletin yazışma dili, edebî dili ve ana dili olmuştur. Türkler, gittikleri hemen her yerde devlet kurmuşlar ve bu devletlerde kendi dillerini konuşmaya özen göstermişlerdir. Elbette, dışarıdan gelen pek çok etki ile dil de farklı bir sürece evrilmiştir. Dinî ögelerin yaşam tarzını etkilemesi, çeşitli kültürlerle alışveriş yapmak ve pek çok alanda da farklı etnik kökenden bireyler ile karşılaşmak, dili etkileyen nedenler arasında yerini alır.

Türk Dillerinin Tarihsel Gelişimi

Her dilin yazılı eserler verilmeden önce bir sözlü dönemi vardır. Türkçenin sözlü örnekleri, destan döneminden itibaren görülse de günümüze kadar uzanıyor; ancak bir dilin kalıcı olması için yazılı eserler, sözlü eserlerden çok daha önemlidir. Yazılı eserler, hem sözlü eserlerin yazıya dökülmüş hâlidir hem de bunun yanında yeni yazımların ortaya çıkması ile şekillenen eserlerdir. Bu noktada da dilimizin ilk yazılı eserleri olan Orhun Kitabeleri, önemli bir yer tutar.

Kül Tigin, Bilge Kağan ve Vezir Tonyukuk adına dikilen bu üç yazıttan sonra gelişen dilimiz; mağara duvarlarından taş tabletlere, çeşitli eşyaların üzerinde bulunan yazılara pek çok alanda pratik olarak kullanılmaya başlanmıştır. Gelişmiş bir alfabe sistemine sahip olan Göktürklerden sonra Uygurlar da kendi alfabelerini kullanarak dilin kalıcılığını gelecek nesillere kadar taşımıştır. Alfabelerdeki şekiller, diğer dünya dillerinin o dönemdeki harf karakterlerine çok benzer. Bu konuda kültür alışverişini ortaya koyma noktasında pek çok bilimsel araştırma söz konusudur.

Türkçe, genel anlamda Eski Türkçe, Orta Türkçe, Yeni Türkçe ve günümüzde kullanılan Türk dilleri şeklinde çeşitli sınıflandırmalara tabidir. Pek çok araştırmacı, ölü diller de içerisinde bulunmak üzere Türkî dilleri sınıflandırma konusunda fikir ayrılığına düşer. Bu fikir ayrılığının nedeni; çevreden etkilenilen din, dil, siyasi otoritelerin baskıları ve daha pek çok nedenin dile yansıması şeklinde değerlendirilebilir.

Günümüzde çok geniş bir coğrafyada konuşulan Türkçe; doğuda Orta Asya’da, kuzeyde Sibirya sınırlarına varan bir coğrafyada, batıda ise Anadolu, Balkanlar ve Kırım gibi coğrafyalarda ciddi bir konuşur kitlesine sahiptir.

Bosna, Mostar

Pek çok sözlü ve yazılı eserin dili olan Türkçeyi konuşan ve yazan sayısız önemli isim, tarih sahnesinde karşımıza çıkar. Bu anlamda da dilimiz, bir dünya dili sıfatını hak etmektedir.

DAHA FAZLA İÇERİK

“Türkçeye Giriş 101: Türk Dili Tarihi” tarzında

Daha fazla “DİL” içeriğine bu bağlantıya tıklayarak ulaşabilirsin!

GETURGEN Dünyasını YouTube’da keşfetmek ister misin? O hâlde bu bağlantıya tıkla!


Metin Editörü: Hatice KIRAÇ

Elif TOY

2020 yılında İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldum. Mezuniyetimden itibaren çeşitli sitelerde SEO uyumlu marka içeriklerinin yanında, blog içerikleri ve Youtube projelerine dönük metin içerikleri üretme şansı yakaladım.

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu