Coğrafya

Levha Tektoniği Yaşamı Nasıl Etkiler? (Karadaki Olaylar)

Levha tektoniği, organizmaların dağılışında uzun süreli değişikliklere sebep olan nedenler arasında yer almaktadır. Levha hareketleri genellikle yılda 5-10 cm olarak yavaş bir şekilde gerçekleşmektedir. Bu nedenle oluşan herhangi bir değişim, dereceli bir şekilde oluşur. Karaların birimini değiştiren kara kütlelerinin birbirleriyle çarpışması ve ayrılmasının en önemli etkileri; dereceli gerçekleşmesi, meydana gelen karalarda yeni tipli organizmaların dönüşüme uğraması ve yayılmasıdır.

Kıtalarda meydana gelen değişikliklerle iklimde meydana gelen değişimler, yaşamı çeşitli yönlerden etkilemiştir. Bu sayede karaların kutuplara nazaran dağılımı mühim bir etken olmuştur. Kutuplarda buzul kütlelerinin meydana geldiği iki zaman devri sırasında ilgi çekici olan: Kutupların sularla değil de karalarla çevrilmiş olmasıdır. Bunun sebebini ise karalar üzerinde biriken kara ve buz parçalarının yerde beyaz bir yüzey tabakası oluşturması şeklinde açıklayabiliriz. Bu durumda da Güneş ışığını ve ısısını geri yansıttığı için karalar her geçen gün soğumaya başlamıştır. Eğer bunun yerine kutuplar deniz suyu ile çevrelenseydi kar hızlı bir şekilde eriyecek ve denizin yoğun yüzeyi Güneş ışınlarını absorbe edecekti. Levha tektoniğinin canlılar açısından bir diğer etkisi ise; okyanuslar, yeni dağlar ya da atmosferik akıntıları geri yansıtmasıdır.

levha tektoniği

Kıtalar arasında derin okyanus sırtları uzanım göstermektedir. Bu sırtların uzunlukları ve devinimleri zamana bağlı değişime uğramaktadır. Öte yandan denizin altında yer alan sırtlar, devasa volkanik dağ zincirlerinin meydana gelmesini sağlar. Bu volkanik dağ zincirleri ne kadar aktif ve geniş olursa bir o kadar okyanus tabanında yer kaplamaktadır.

Bir yerin iklimi, yağışın ana kaynağını meydana getiren denizlere olan mesafesi ile doğru orantılıdır. Geçmiş devirde adı Gondwana olan Avrasya gibi yerler kuraklaşmış ve bu gibi alanların iklimi sıcaklık açısından günlük ve mevsimsel büyük değişimlere uğramıştır. Öte yandan Avrasya kıtasının parçalanması ya da sığ denizlerin kıtaların iç kesimlerine kadar girmesi, bu bölgelerde nemli ve yumuşak iklimlerin meydana gelmesine sebebiyet vermiştir. İklim üzerine etki eden bir diğer etmen ise dağ zincirleridir. Eğer bir kıta bir okyanus çukurunun yanında yer alırsa dağ zincirleri meydana gelir. Bu durum karşısında hafif olan okyanus kabuğu, kıta kenarının altına doğru dalma hareketi gerçekleştirir. Bu sayede kıtanın kenarı boyunca volkanik dağlar yükselir. Dünya’nın en uzun sıradağlar zinciri olan And Dağları bu şekilde ortaya çıkmıştır.

Özetle yeni gelişim gösteren dağ zincirleri nem taşıyan rüzgârların yönünü kesintiye uğratırsa iklimsel değişiklikler meydana gelmektedir. Bu sebeple dağların rüzgâr almayan kısımlarında çölleşme meydana gelir. Günümüzde bunun örneğine And Dağları’nda rastlayabiliriz. 

DAHA FAZLA İÇERİK

“Levha Tektoniği Yaşamı Nasıl Etkiler? (Karadaki Olaylar)” tarzında

Daha fazla “COĞRAFYA” içeriğine bu bağlantıya tıklayarak ulaşabilirsin!

GETURGEN Dünyasını YouTube’da keşfetmek ister misin? O halde bu bağlantıya tıkla!


Metin Editörü: Hatice KIRAÇ

Sedanur KAYA

Merhaba ben Seda. Uzun süredir freelance olarak yazarlık yapıyorum. Teknoloji, coğrafya ve spor konularında araştırmak ve yazmak hobilerim arasında bulunuyor. Yazıları keyifle okumanız dileğiyle.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu