Coğrafya

Depremler

Deprem, yer yüzeyinin altında yer alan kayalarda depolanan enerjinin ani bir şekilde serbest bırakılmasıyla ortaya çıkan yükün yeryüzünü titretmesi ya da sallamasıdır. Yerküredeki tektonik kuvvetler, elastik sınırlarını aşan kayalarda gerilmeler üretmektedir. Bu sayede kırılmalar meydana gelir. Enerji deprem esnasında sismik dalgalar şeklinde salınmaktadır. İki kaya arasındaki bir kırık uzanımdan salınan enerji, fayı oluşturmaktadır.

Depremler kayalarda depolanan enerji sonunda bir fay boyunca parçalanana kadar hareket eden ani gerginliktir. Bu tanım ise Esnek Ribaund Teorisi bünyesinde yer almaktadır. Tektonik streste bulunan levhalar; sürtünme, çekme ya da kayma gibi gerilimlerle faylar boyunca artış meydana getirir. Gerilim sonucunda oluşan deformasyon (strese tepki olarak kaya şeklinde meydana gelen değişim) ise depremin en önemli nedenleri arasında yer almaktadır.    

Depremler

Kaynayan astenosfer tabakasında kayan birçok plakadan toprak yüzey tabakası yani litosfer meydana gelmektedir. Öte yandan depremler, plaka sınırları boyunca levha etkileşimlerinden kaynaklanmaktadır. Levha sınırları ise depremler tarafından belirlenmekte ve tanımlanmaktadır.

Depremler levha sınırlarının her üç tipinde oluşur. Bu tipler ise ıraksayan, paralel ve yakınsayandır. Iraksayan sınırlarda, çekme kuvveti normal faylar üzerinde sığ odaklı depremler üretmektedir. Paralel sınırlarında makaslama kuvveti yani doğrultu atımlı faylar boyunca sığ odaklı depremler oluşmaktadır. Yakınsak sınırlarda ise sıkıştırma kuvvetleri, ters faylar boyunca sığ-derin odaklı depremler meydana getirmektedir.

Dünya deprem dağılımına baktığımızda ise deprem çoğunlukla tektonik plaka sınırlarını işaretleyen dar coğrafya kemerlerinde görülmektedir. Çevresel Pasifik, Akdeniz ve Himalaya kuşakları da en önemli kuşaklardır. Orta okyanus sırtlarının tepelerinde yaygın bir şekilde görülen sığ odaklı depremler de buna en iyi örnekler arasındadır.

Neredeyse bütün orta ve derin odaklı depremler Benioff bölgelerinde meydana gelmektedir. Bu bütün depremler %80 civarında çevre-Pasifik kuşağında ortaya çıkar. %15’i ise Akdeniz-Asya kuşağında oluşmaktadır. Kalanların %5’i de plakaların iç kısımlarında ve sırt merkezlerinde ortaya çıkmaktadır.

DAHA FAZLA İÇERİK

“Depremler” tarzında    

Daha fazla “COĞRAFYA” içeriğine bu bağlantıya tıklayarak ulaşabilirsin!

GETURGEN Dünyasını YouTube’da keşfetmek ister misin? O hâlde bu bağlantıya tıkla!


Metin Editörü: Ece ÖNEL

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Başa dön tuşu