Bilim

Gen Düzenleme Yöntemi CRISPR-Cas9

CRISPR-Cas9, bilim evreninde farklılık yaratan bir genom düzenleme yöntemi olarak bilinmektedir. Diğer yöntemlere nazaran daha hızlı, daha uygun ve doğruluğu daha net olan bir teknolojidir. Genel olarak tanımlamak gerekirse bu teknoloji; genetik ve tıp alanında araştırma yapan bireylerin, genomun belli bölgelerine ekleme ve çıkarma gibi özellikleri gerçekleştirmesine imkân tanımaktadır.

CRISPR-Cas9

Bakterilerin birkaçının vücudunda CRISPR-Cas9 sistemine benzeyen bir gen düzenleme sistemi yer almaktadır. Bakteriler sahip oldukları bu sistemi, virüslere bir cevap niteliğinde kullanır. CRISPR ile bakteriler, virüs DNA’sından bölümler koparır ve tekrardan atağa geçecek virüsü tanımaları daha basit bir hale gelir. Bunun sonucunda bakteriler için tanıdıkları virüse karşı savunmaya geçmek oldukça kolay olacak ve bu durum için belli bir kısmını saklayacaklardır.  

CRISPR’ın Çalışma Süreci Nasıldır?

CRISPR-Cas9 sistemi, DNA üzerinde mutasyon gerçekleştiren Cas9 enzimi ve Rehber RNA parçasından oluşur. Cas9 enzimi, genomun DNA bölgesinden kesme işlemi yapmasını sağlamaktadır. Rehber DNA, uzun bir RNA iskeletinde bulunan yaklaşık 20 bazlık bir RNA diziliminden meydana gelir. Bahsettiğimiz bu RNA iskeleti ise DNA ile bir bağ oluşturur. Oluşturulan bağ, Cas9 enziminin genomun uygun kısmına gitmesine yardımcı olur. Bunun sonucunda ise Cas9 keseceği yeri doğru bir şekilde belirlemektedir.

Gen Düzenleme Yöntemi CRISPR

Virüs üzerinden gitmek gerekirse ilk adımımız belirlenen organizmanın virüs aracılığı ile enfekte edilmesi olacaktır. Sonrasında ise virüse ait DNA, hücre tarafından ayrılmaya başlar. Ayrılan parçalardan bir ön aralık geni belirlenir. Belirlenen bu genin ardına yeni bir tekrar geni daha koyulur. Tekrar ve aralık bölgelerinden ortaya koyulan CRISPR RNA’lar, seçilen Cas proteinlerinin rehberliği ile kesilir. İşlenmeye başlayan crRNA’lar başka Cas proteinleri ile bir araya gelir ve CRISPR ribonükleoprotein komplekslerini ortaya koyar.

Günümüzde ise çeşitli bilim insanları, CRISPR-Cas9 sisteminin hata olmadan bağlanma ve kesmesini oluşturabilecek yöntemler ortaya koymaya çabalıyor. Bu durum için ilk olarak düşünülen nokta, daha detaylı Rehber RNA’lar geliştirmek. Diğeri ise DNA’nın yalnızca bir ipliğini kesecek Cas9 enzimini kullanmak.

CRISPR-Cas9 Adına Yapılan Etik Tartışmalar

Bedensel hücreler üstünde gerçekleştirilen gen düzenleme teknolojilerinin niteliği hakkında ortaya koyulan etik bir mevzu olmadığını dile getirebiliriz.

Geçmişten günümüze sayılacak kadar az seviyede olsa dahi ölümcül hususlarda tedavi adına CRISPR- Cas9 teknolojisinden faydalanılmıştır. Fakat, üreme hücrelerinin düzenlenmesi hususunda herhangi bir gen düzenleme teknolojisinin tercih edilebilme durumu pek çok etik tartışmayı beraberinde getirebilmektedir.

Bu teknoloji, insan kök hücrelerinde denense dahi insanlar üzerinde test gerçekleştirilmesi, teknolojinin neticelerinin öngörülemez bir yapıya sahip olması ve son olarak maymunlarda %20 gibi bir başarı yüzdesi bulunması sebepleriyle hayata geçirilmesi adına çok fazla araştırma yapılmıştır.

CRISPR Gen Düzenleme Yöntemi ile Süper-İnsanlar Yaratmak Mümkün mü?

CRISPR Gen Düzenleme Yöntemi ile genleri farklılaştırılmış bireyler yaratmak çok uygun bir yöntem olarak görülmemektedir. Bu teknoloji, laboratuvarda yer alan organizmalar üzerinde oldukça uyumlu ve pürüzsüz şekilde çalışmaktadır. Bunun sebebi ise ortaya koyulmak istenen durumun genleri farklılaştırılmış bireyler yerine popülasyonlar yaratma isteğidir.

Bahsedilen organizmaların nesil atlama zamanı, bir bireyin nesil atlama süresinden yüzlerce kat daha az olmaktadır. Bunun yanında istenmeyen niteliğe sahip ve popülasyonun %98’inden fazlasını ortaya koyan bu bireyleri eleme aşamasını insanlara uygulamak, etik sebepler nedeniyle olası olmamaktadır. Sonuç olarak olduğumuz zaman dilimi için böyle bir durumun mümkün olmadığını dile getirebiliriz.

DAHA FAZLA İÇERİK

“Gen Düzenleme Yöntemi CRISPR-Cas9” tarzında

Daha fazla “BİLİM” içeriğine bu bağlantıya tıklayarak ulaşabilirsin!

GETURGEN Dünyasını YouTube’da keşfetmek ister misin? O hâlde bu bağlantıya tıkla!

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu